SÖZ İNSANIN AYNASIDIR

Hz. İsa (a.s) şöyle demiştir: “Bütün hayır üç şeydedir: Bunlar sükut, söz ve nazardır. Kimin susması tefekkürle değilse, o bir yanılmadır. Kimin sözü zikir değilse o söz  zarardır. Kimin kainata bakışında ibret yoksa, o bakış bir oyun ve aldanmadır.[40]

 

Alimlerden birisi de demiştir ki: “Öyle bir zaman gelecek ki, insanların en faydalı işleri uyku, en faziletli ilimleri de sükut olur.”

 

Alimlerden birisi ise şöyle der: “Sükut, aklın uykusu (dinlenmesi), konuşma ise onun uyanıklığıdır. Her uyanıklık hâli, bir uykuya (dinlenme ve sükûnete) muhtaçtır. Akıllı bir kimse ancak, aklını topladığı ve zihnini toparladığı zaman konuşur.”

 

İbn Abbas, talebesi Mücahid’e çeşitli şeyler tavsiye ederken şunları da söylemiştir: 

“Seni ilgilendirmeyen konularda sakın konuşma. Böyle yapman senin için daha selametlidir. Kendin adına hatadan emin olma. Yerini bulmayınca, seni alakadar eden konularda da konuşma. Kendisini ilgilendiren konularda konuşan nice kimseler, sözü, yerine koymadığı ve ehline söylemediği için zayi etmiştir.”

Alimlerden birisi demiştir ki: “Kişinin vera ve takvası, konuşmasında ortaya çıkar.”

Bir haberde şunlar zikredilmiştir: “Sözü çok olanın, hata ve sürçmesi de çok olur. Hatası çoğalanın ise kalbi ölür.”[41]

Denilmiştir ki: “Söz azaldıkça, doğruluk nispeti artar.”

Seleften bir cemaatten nakledildiğine göre, onlar şöyle demişlerdir: “Selametin onda dokuzu sükuttadır.”

 

Denilmiştir ki: “Konuştuğu her boş ve lüzumsuz söz için, kul, kınanmak ve azarlanmak için beş yerde durdurulur ve kendisine şunlar sorulur:

1-Bunu niçin söyledin, konuştuğun seni ilgilendirir miydi?

2-Konuşmanda bir faydan oldu mu?

3-Konuşmasan bir zararın olur muydu?

4-Konuşmasan sonuçta daha kazançlı olmaz mıydın?

5-O sözün yerine “Sübhanellah”, “el-hamdülillah” deyip de sevabını alsan daha iyi olmaz mıydı?

 

Denilir ki, konuşulan her kelime için ahirette üç soruşturma açılır. Birincisinde, konuşulan sözün “niçin?”, ikincisinde “nasıl?”, üçüncüsünde “kim için?” söylendiği sorulur. Üçünden kurtulursa ne âlâ, yoksa, hesap için uzun süre bekler.”

Hasan-i Basrî demiştir ki “Müminin dili, kalbinin ardındadır. Bir şey konuşmak istediği zaman önce düşünür; eğer faydasına ise konuşur, zararına ise vazgeçer. Münafığın kalbi ise, dilinin ardındadır. Kalbine ne gelirse hiç düşünüp taşınmadan hemen konuşuverir.”

Bir haberde, şöyle nakledilmiştir: “Konuşmanın sükuttan daha sevimli olması, alim için bir afettir.”[42]

Çünkü konuşmada, sözün inceliklerine dalma ve gereksiz sözler sarf etme vardır. Sükutta ise, selamet ve kazanç vardır.”

Rasulullah (s.a) bir öğüdünde şöyle buyurmuştur:

“Kendi ayıbı, insanların ayıbını araştırmaktan kendisini alıkoyan, elindeki fazla suyunu ihtiyaç sahiplerine dağıtan ve gereksiz sözden dilini tutan kimseye müjdeler olsun.”[43] (4)

Sorulmadan anlaşılacak bir şeyi sormak, bilgeliğe uygun değildir.

Lokman, Hz. Davud’u ziyaret etti. Onun elinde demirin mûcize eseri mum gibi olduğunu gördü. “Ne yapıyorsun?” diye sormadı, çünkü sorsa da sormasa da yaptığı işi öğrenecekti.

Bir kimse kendi üstünlüğünü göstermek için başkalarının sözüne söz katarsa, cehaletini ortaya koymuş olur.

Bir kişi kendisine sorulmadan cevap vermeye kalkarsa, tüm söyledikleri doğru olsa bile, “Bu sözün aslı yok, yalan” derler. (11)

“Her sorulana cevap veren, her gördüğünü anlatan ve her bildiğini söyleyeni görürsen bil ki o cahildir.”

Mevlâ (c.c), “İnsanlara ilimden pek az bir şey verildiğini” bildirmiştir (isrâ 17/85).

Her soruya cevap veren tekellüfe (yani kendini zorlamaya) düşer. Tekellüfe düşen ise insanlara yapmacık davranır vo kendini güzel gösterir. Bu ise Allah’ı (c.c) bilmemenin sonucudur. Çünkü Allah’ı bilseydi O’nun ilmiyle yetinirdi.

“Faydalı ilim nedir?” sualine bir arif cevaben,

“Haddini bilmen ve tavrını değiştirmemendir” demiştir.

Selef-i salihin, kendilerine bir şey sorulduğunda soran kişiyi bir başkasına havale eder, o da bir başkasına havain eder, böylece sual ilk başta sorulan zata kadar dönerdi.

İmam Mâlik’e (r.a) bir mecliste otuz üç soru sorulmuş, üçüne cevap verip, diğerlerine “bilmiyorum” diye cevap vermiştir. (12)

  

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !